Przypisy - biografie

Pétain Philippe

marszałek Francji, polityk
(1856-1951)

Urodzony 24 kwietnia 1856 r. w Cauchy-a-la-Tour. Absolwent akademii wojskowej w Saint-Cyr. Po wybuchu I wojny światowej mianowany generałem brygady. Jako dowódca dywizji brał udział w pierwszej bitwie nad Marną, a następnie - w latach 1915-196 - 2 Armią. Sławę wojenną zyskał kierując obroną twierdzy Verdun. W 1917 r. mianowany dowódcą Grupy Armii "Centrum". W maju 1917, po nieudanym natarciu generała R.G. Nivelle'a na linię Zygfryda, został naczelnym wodzem wojsk francuskich. Surowymi represjami przywrócił zachwianą dyscyplinę, lecz oczekując na lądowanie Amerykanów w Europie, nie podejmował samodzielnie działań zaczepnych. Po zakończeniu wojny mianowany marszałkiem.

W okresie międzywojennym pozostawał na dowódczych stanowiskach w armii, m.in. w latach 1922-1931 inspektor armii, w 1934 minister wojny. Wykładał w École Supérieure de Guerre. W latach 1925-1926 dowodził wojskami, tłumiącymi powstanie Rifenów w Maroku, potem był wiceprzewodniczącym Najwyższej Rady Wojennej i generalnym inspektorem armii; w latach 1931-1931 inspektor obrony powietrznej.

Po przejściu na emeryturę, w latach 1939-1940 pełnił funkcję ambasadora w Hiszpanii. W maju 1940, po rozpoczęciu ofensywy niemieckiej na froncie zachodnim, został powołany do rządu P. Reynauda na stanowisko wicepremiera i ministra stanu. 16 czerwca tegoż roku, z chwilą dymisji rządu P. Reynauda, objął urząd premiera. Wobec klęsk armii francuskiej podjął rozmowy z Niemcami i 22 VI 1940 podpisał rozejm. 10 lipca 1940 r. otrzymał od Zgromadzenia Narodowego pełnię władzy jako szef Państwa Francuskiego (Etat Francais) z siedzibą w Vichy. Stworzył państwo autorytarne oparte na haśle "praca, rodzina, ojczyzna". Praktycznie całkowicie uległy III Rzeszy, po wkroczeniu Niemców na terytorium nieokupowanej Francji w listopadzie 1942 zdobył się jedynie na oficjalny protest, nie podając się do dymisji. Nie zaangażował jednak Francji, mimo nacisków, otwarcie po stronie Niemiec. Po lądowaniu aliantów w Normandii i wyzwoleniu Paryża, we wrześniu 1944 został przeniesiony przez Niemców do Sigmaringen.

Po zakończeniu wojny przebywał przez kilka dni w Szwajcarii. Powrócił dobrowolnie do Francji, gdzie stanął w 1945 r. przed Sądem Najwyższym i skazany za kolaborację na karę śmierci oraz degradację. Z uwagi na wcześniejsze zasługi i podeszły wiek wyrok zamieniono na dożywocie.

Zmarł 23 lipca 1951 r. w Port-Joiville.

Napisał:

• La bataille de Verdun (1929)