![[Żródła do historii Polski XIX-XX w.]](../../../pict_/ibidem_z.gif)
Artykuł 97 Traktatu Wersalskiego przewidział, że w następstwie plebiscytu w powiatach sztumskim i suskim i części powiatu malborskiego znajdującej się na wschód od Nogatu, jak również w części powiatu kwidzyńskiego znajdującej się na wschód od Wisły - Mocarstwa Sprzymierzone i Stowarzyszone oznaczą linię graniczną między Polską i Niemcami na tym obszarze, pozostawiając w każdym razie Polsce na całym odcinku Wisły pełny i całkowity nadzór nad rzeką, włączając w to jej brzeg wschodni na przestrzeni, która będzie mogła okazać się konieczna dla jej regulacji i ulepszeń.
W następstwie tego Konferencja Ambasadorów na mocy swych pełnomocnictw określiła jak następuje linię graniczną:
wychodząc od punktu wspólnego na granicy Polski i Niemiec, i Wolnego Miasta Gdańska (punkt do określenia w terenie przez Komisję ustanowioną w artykule 101 Traktatu Wersalskiego) i aż do punktu na wschodnim brzegu Wisły, w którym granica administracyjna między gminami Małe Pólko i Schulwiese [ob. Jarzębina] spotyka Wisłę:
linia do określenia w terenie, położona między rzeką i tamą, biorąc pod uwagę poniższą wskazówkę:
WSKAZÓWKA:
Sprawa przyznania portu w Białej Górze (Weissenberg) i śluza między Wisłą i Nogatem, która strzeże wód Wisły, będzie do określenia na miejscu przez graniczną Komisję delimitacyjną, której towarzyszyć będą eksperci techniczni. Komisja ta będzie jednakowoż zobowiązana wziąć pod uwagę fakt, że wieś Biała Góra oświadczyła się jasno za Prusami Wschodnimi;
stąd i aż do punktu, w którym granica administracyjna między gminami Janowo i Gr. Werde [ob. Pastwa] spotyka Wisłę:
linia do określenia w terenie, pozostawiająca Polsce miejscowości: Małe Pólko, Nowe Lignowy, Kramrowo, Bosztych i Janowo, według możności, podług wschodnich granic administracyjnych całości tych gmin, biorąc pod uwagę miejscowe względy ekonomiczne, a zwłaszcza względy ekonomiczne wyłożone poniżej we wskazówce;
stąd aż do punktu, w którym granica południowa powiatu kwidzyńskiego spotyka wschodni brzeg Wisły:
linia do określenia w terenie, położona między rzeką a tamą, pozostawiająca Polsce port w Kurzymbraku z wszystkimi jego urządzeniami, most kolejowy na linii Kwidzyń-Upalenie, fundamenty mostu po obu stronach wraz z linią pomiędzy nimi się znajdującą, aż do podnóży drugiej tamy, bardziej oddalonej od rzeki, zaś Niemcom wieś Kurzybrak;
stąd i aż do punktu, w którym granica zachodnia terytorium zarządu Olsztyna spotyka dawną granicę między Prusami zachodnimi i Prusami wschodnimi:
granica oznaczona w artykule 28 Traktatu Wersalskiego.
WSKAZÓWKA:
Określając w terenie linię graniczną Komisja będzie zobowiązana brać pod uwagę funkcjonowanie każdej tamy i opierać swą decyzję na zasadzie, że każda tama, która jest niezbędna przy zapobieganiu powodzi w gminie - winna być przyznana Mocarstwu, do którego należy ta gmina.
W okolicach, w których istnieją dwie tamy, z których jedna nie jest niezbędna przy zapobieganiu powodzi, ale raczej potrzebna dla kontroli wód rzeki z punktu widzenia żeglugi - tama ta winna być przyznana Polsce.
W każdym wypadku dokładna linia graniczna zapewni Mocarstwu, któremu będzie przyznana tama, ułatwienia potrzebne dla jej utrzymania.
Zgodnie z artykułem 87 Traktatu Wersalskiego wykreślenie na miejscu granicy powyżej opisanej będzie dokonane przez Komisję przewidzianą w tym artykule. Komisja ta, jeżeli będą ku temu okoliczności, zastosuje do tej linii granicznej zmiany, które moglyby być uznane za ściśle konieczne - w związku z wykonywaniem przez Polskę praw, które zostały jej przyznane w artykule 97 powyższego Traktatu - po przeprowadzeniu badań na miejscu przez inżynierów wyznaczonych przez Główne Mocarstwa Sprzymierzone i Stowarzyszone, i właściwych dla prac przy utrzymaniu rzek spławnych.
Oznaczenie granicy niniejszym notyfikowanej i obowiązującej dla Stron zainteresowanych, tak jak zostało to przewidziane w powyższym artykule 97 ust. 6, pociąga za sobą uznanie suwerenności Polski nad terytoriami powyżej wskazanymi, które przestają należeć do Niemiec.
Główne Mocarstwa Sprzymierzone i Stowarzyszone zastrzegają sobie określenie późniejszymi postanowieniami regulacji przewidzianej Traktatem.
Powrót do wykazu chronologicznego
