[Żródła do historii Polski XIX-XX w.]


1920 marzec 28, Moskwa

Nota ludowego komisarza spraw zagranicznych RSFRR Gieorgija Cziczerina

do ministra spraw zagranicznych RP Stanisława Patka zawierająca radzieckie warunki rokowań pokojowych

Bardzo pilne

Rosyjski Rząd Radziecki z największym zadowoleniem przyjął do wiadomości propozycję zawartą w Pańskiej wczorajszej depeszy iskrowej, datyczącej rozpoczęcia 10 kwietnia rokowań pokojowych między obu rządami. W odpowiedzi tej widzi Rząd Rosyjski rękojmię tego, że wkrótce może uda się ostatecznie ustanowić między obu krajami pokojowe i przyjacielskie stosunki. Pomimo to Rosyjski Rząd Radziecki nie może ukryć swego zdziwienia z powodu tego, że Rząd Polski wspomina w swym komunikacie tylko o przerwaniu chwilowym i miejscowym działań wojennych i to tylko na tym odcinku frontu, przez który ma przejechać delegacja. Z naszej strony nie widzimy żadnych powodów, które mogłyby usprawiedliwić konieczność nowych ofiar ludzkich i dalszego przelewu krwi, choćby przez jeden dzień od tej chwili, kiedy oba rządy zgodziły się na przystąpienie w najbliższej przyszłości do rokowań pokojowych.

Rosyjski Rząd Radziecki uważa za konieczne natychmiastowe przerwanie działań wojennych na całej linii frontu, gdzie stoją naprzeciw siebie polskie i rosyjskie wojska. Rząd Radziecki nie może zrozumieć, jaki cel wojskowy mógłby tłumaczyć i usprawiedliwić ze strony Polski dalsze trwanie działań wojennych, o ile powzięta została decyzja zwołania w najkrótszym czasie konferencji pokojowej. Przypuszczamy również, że konferencja ta mogłaby owocniej pracować w miejscowości dogodniejszej, jeśli chodzi o niezbędny podczas rokowań spokój, i dlatego Rząd Radziecki uważa za wskazane, by rokowania te toczyły się w jednym z państw neutralnych. Rząd Radziecki uważa, że jedno z miast estońskich najbardziej odpowiadałaby temu celowi i dlatego zwraca się jednocześnie do Rządu Estońskiego celem uzyskania jego zgody w tej sprawie. Rząd Rosyjski przekonany jest, że w tych warunkach nie będzie poważnych przeszkód, które mogłyby udaremnić pomyślny wynik rokowań pokojowych między obu rządami.

Ludowy Komisarz Spraw Zagranicznych

[G.] Cziczerin


Źródło:
Dokumenty z dziejów polskiej polityki zagranicznej 1918-1932, red. T. Jędruszczak i M. Nowak-Kiełbikowa, t. 1, Warszawa 1989, s. 501-502.

Powrót do wykazu chronologicznego