![[Żródła do historii Polski XIX-XX w.]](../../../pict_/ibidem_z.gif)
Biorąc przez swych przedstawicieli udział w międzysojuszniczych naradach Kongresu Pokoju i oświadczywszy się przez nich za utworzeniem Związku Narodów, Rzeczpospolita poddała tym samym wszelkie swe spory z sąsiednimi państwami i narodami o swe granice ostatecznemu rozstrzygnięciu Kongresu Pokoju.
Polska akcja wojskowa nie ma nigdzie na celu przesądzania siłą oręża postanowień Kongresu Pokoju ani wcielenia przemocą do Polski jakichkolwiek ziem wbrew woli ich ludności, lecz jedynie obronę przed obcymi najazdami. W pełnym zaufaniu wszakże, iż Kongres Pokoju, wymierzając dziejową sprawiedliwość Polsce, usunie zbrodnie rozbiorów i przywróci Polsce prastare dzielnice polskie Śląska Górnego i Cieszyńskiego oraz Prus Wschodnich, które mimo kilkusetletniego oderwania od macierzy zachowały rdzennie polski charakter - Komisja Spraw Zagranicznych stwierdza, iż rząd powinien uczynić wszystko, ażeby zapewnić złączenie w jedną całość państwową tych wszystkich ziem, na których ludność polska już to liczebną siłą, już to wiekową pracą cywilizacyjną wycisnęła charakter polskości.
Rząd powinien dbać przy tym usilnie, by nie tylko miejscowa ludność polska, lecz również ludność białoruska i rusińska mogła się swobodnie co do swego związku z Polską wypowiedzieć. Pomny zaś związków dobrowolnej unii, która naród polski przez długie wieki łączyła z narodem litewskim, i uznając prawo Litwinów do zorganizowania się we własne państwo - rząd Rzeczypospolitej winien dołożyć wszelkich starań, aby ponownie ustalić dobrowolny związek obu narodów. Rzeczpospolita nie może wszakże uznać za reprezentację istotnej woli ludności ziem tych sowietów, narzuconych jej przez wojska bolszewickie, nie mniej zaborcze od wojsk dawnego caratu. Toteż Komisja Spraw Zagranicznych uznała, że depesza sowietów litewskich i białoruskich z dn. 17 lutego 1919 r. do odpowiedzi się nie nadawała i że rząd słusznie ją bez odpowiedzi pozostawił.
Komisja Spraw Zagranicznych zbadawszy korespondencję, która była prowadzona od powstania niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej między Rządem Rzeczypospolitej a sowieckimi władzami rosyjskimi, stwierdza, że korespondencja ta dotyczyła wyłącznie sprawy powrotu do Polski personelu ustanowionego w swym czasie przez Radę Regencyjną, reprezentacji polskiej w Rosji oraz powrotu z Rosji polskich wygnańców wojennych. Władze sowieckie rosyjskie usiłowały stale od samego początku wciągnąć na tle tej korespondencji rząd Rzeczypospolitej w rokowania, dotyczącé wzajemnego stosunku Polski i Rosji oraz wschodnich granic Polski, przede wszystkim uzyskać choćby pośrednie uznanie przez rząd Rzeczypospolitej władz sowieckich, jako legalnego rządu byłego imperium rosyjskiego łącznie z Litwą i Białorusią. Taki też charakter miała depesza Cziczerina z dn. 11 II 1919. Komisja stwierdza, że w całej tej korespondencji władze sowieckie nie przejawiały istotnej chęci pokojowej i że rząd Rzeczypospolitej ocenił należycie niebezpieczeństwo, jakie groziłoby interesom polskim przez wdanie się w jakiekolwiek układy z władzami rosyjskimi bez porozumienia się z państwami sojuszniczymi oraz umiał niebezpieczeństwa tego uniknąć.
Komisja Spraw Zagranicznych uznała, że ogłoszenie poszczególnych depesz, wyjętych z tych korespondencji nie byłoby celowe. Natomiast nie ma ona nic przeciwko ogłoszeniu całej bez wyjątku korespondencji między rządem polskim a władzami sowieckimi rosyjskimi od chwili powstania pierwszego polskiego gabinetu ministrów.
Przewodniczący i referent
St. Grabski
Powrót do wykazu chronologicznego
