1939 sierpień 30 Londyn

Odpowiedź brytyjska na oświadczenie kanclerza Rzeszy z 29 sierpnia

1. Rząd Jego Krółewskiej Mości docenia przyjazną wzmiankę zawartą w oświadczeniu pomieszczonym w odpowiedzi Rządu Niemieckiego, a wskazującą na pragnienie porozumienia niemiecko-angielskiego oraz docenia stwierdzenie, że te rozważania wpłynęły na jego stanowisko.
2. Rząd JKM powtarza, że odwzajemnia życzenie Rządu niemiec odnośnie do polepszenia stosunków, ale pragnie, by został uznany fakt, że Rząd JKM nie może poświęcić interesów innych przyjaciół dla osiągnięcia takiego polepszenia. Rząd JKM w pełni pojmuje, że Rząd Rzeszy nie może poświęcić żywotnych interesów Niemiec, ale Rząd Polski znajduje się w takim samym położeniu, przy czym Rząd JKM wierzy, że żywotne interesy obu krajów nie są nie do pogodzenia.
3. Rząd JKM stwierdza, że Rząd Niemiecki przyjmuje propozycję brytyjską i gotów jest wszcząć bezpośrednie rokowania z Rządem Polskim.
4. Rząd JKM zakłada, że Rząd Niemiecki w zasadzie przyjmuje warunek, że każde osiągnięte rozwiązanie winno stać się przedmiotem gwarancji międzynarodowej. Kwestia, kto ma uczestniczyć w tej gwarancji, będzie przedyskutowana później, a Rząd JKM spodziewa się, że dla uniknięcia straty czasu Rząd Niemiecki podejmie niezwłocznie kroki, by osiągnąć zgodę ZSRR, którego udział w gwarancjach Rząd JKM zawsze zakładał.
5. Rząd JKM również stwierdza, że Rząd Niemiecki akceptuje stanowisko Rządu Brytyjskiego odnośnie do żywotnych interesów i niepodległości Polski,
6. Rząd JKM musi złożyć wyraźne zastrzeżenie odnośnie do stwierdzenia w jednym z poprzednich ustępów odpowiedzi Rządu Niemieckiego, zawierającego konkretne postulaty. Rząd JKM rozumie, że Rząd Niemiecki opracowuje propozycje dla rozwiązania. Nie ulega wątpliwości, że te propozycje zostaną w pełni zbadane podczas rokowań. Wtedy będzie możliwe stwierdzenie, jak dalece dadzą się one pogodzić z zasadniczymi warunkami, które wysunął Rząd JKM, a co do których Rząd Niemiecki w easadzie wyraził chęć ich przyjęcia.
7. Rząd JKM niezwłocznie zawiadomi Rząd Polski o odpowiedzi Rządu Niemieckiego. Sposób skontaktowania się i przygotowanie wymiany zdań muszą oczywiście zostać uzgodnione z jak największym pośpiechem między Rządem Niemieckim a Polskim. Jednakże Rząd JKM jest zdania, że nawiązanie tego kontaktu jeszcze w dniu dzisiejszym byłoby rzeczą niewykonalną.
8. Rząd JKM w pełni uznaje potrzebę pośpiechu w rozpoczęciu rozmów oraz podziela obawy Pana Kanclerza wywodzące się z bliskości dwu zmobilizowanych armii stojących naprzeciw siebie: Rząd JKM przeto jak najusilniej nalega, by obie strony zobowiązały się; że w czasie rokowań nie będą miały miejsca żadne wojskowe kroki agresywne. Rząd JKM ufa, że otrzymałby takie zapewnienie od Rządu Polskiego, gdyby Rząd Niemiecki chciał złożyć podobne zapewnienie.
9. Rząd JKM chciałby dalej zaproponować ustalenie tymczasowego modus vivendi w Gdańsku mogącego przeszkodzić incydentom, które powodowałyby dalsze trudności w stosunkach niemiecko-polskich.

Tłum. H. Batowski

Źródło:

H. Batowski, Agonia pokoju i początek wojny (sierpień-wrzesień 1939), Poznań 1969, s. 194-195.

Powrót do wykazu chronologicznego