[Żródła do historii Polski XIX-XX w.]


1939 sierpień 25

Propozycje Hitlera dla rządu brytyjskiego

Führer oświadczył na wstępie, że ambasador brytyjski przy końcu ostatniej rozmowy wyraził nadzieję, że porozomienie między Niemcami a Anglią będzie przecież jednak możliwe. On, Führer, rozważył te sprawy potem raz jeszcze i chciałby dziś w stosunku do Anglii przedsięwziąć krok, który byłby tak samo decydujący, jak krok uczyniony wobec Rosji, który doprowadził do najświeższego porozumienia.

Również wczorajsze posiedzenie Izby Gmin względnie mowy Chamberlaina i lorda Halifaxa skłoniły Führera, by raz jeszcze pomówić z ambasadorem brytyjskim, Twierdzenie, że jakoby Niemcy pragną zdobyć świat, jest śmieszne. Imperium Brytyjskie obejmuje 40 mln km kw., Rosja 19 mln km kw., Ameryka 9,5 mln km kw. Kto zatem chce zdobyć świat, jest jasne.

Führer komunikuje ambasadorowi brytyjskiemu, co następuje:

l. Polskie akty prowokacji stały się nie do zniesienia, obojętne, kto jest za nie odpowiedzialny. Jeżeli rząd polski neguje swą odpowiedzialność, dowodzi on tym tylko, że sam nie ma już żadnego wpływu na swoje podrzędne organa wojskowe. Podczas ostatniej nocy doszło znów do 21 incydentów granicznych, przy czym po stronie niemieckiej zachowano jak najściślejszą dyscyplinę, Wszystkie incydenty wywołała strona polska. Nadto ostrzeliwano samoloty komunikacyjne. Jeśli rząd polski oświadcza, że nie ponosi za to odpowiedzialności, dowodzi to, że nie może już utrzymać swoich własnych ludzi w ryzach.

2. Niemcy są zdecydowane w każdym wypadku zlikwidować te macedońskie stosunki na swojej granicy wschodniej, a to nie tylko w interesie spokoju i porządku, lecz także w interesie pokoju europejskiego.

3. Problem Gdańska i Korytarza musi zostać rozwiązany. Premier brytyjski wygłosił mowę, która w najmniejszej mierze nie nadaje się do tego, by spowodować zmianę niemieckiego nastawienia. Wynikiem tej mowy mogłaby co najwyżej być krwawa i o nie dających się przewidzieć następstwach wojna między Niemcami a Anglią. Taka wojna byłaby bardziej krwawa niż tamta z lat 1914 do 1918. W odróżnieniu od ostatniej wiojny, Niemcy nie musiałyby obecnie walczyć na dwa fronty. Porozumienie z Rosją jest bezwarunkowe i oznacza zwrot w polityce Rzeszy na czas bardzo długi. Rosja i Niemcy pod żadnym warunkiem nie chwycą więcej za broń przeciw sobie. Poza tym, zawarte z Rosją umowy zabezpieczają Niemcy także pod względem gospodarczym na najdłuższy okres wojenny.

Führer zawsze nalegał na porozumienie niemiecko-angielskie. Wojna między Anglią a Niemcami mogłaby w najlepszym razie przynieść korzyść Niemcom, ale żadnej - Anglii.

Führer oświadcza, że problem niemiecko-polski musi zostać rozstrzygnięty i rozstrzygnięty będzie. Jest on jednak gotów i zdecydowany, po rozstrzygnięciu tego problemu, raz jeszcze wystąpić wobec Anglii z wielką, na szeroką skalę ofertą. Jest człowiekiem wielkich decyzji i także w tym wypadku będzie zdolny do wielkiego czynu. Akceptuje Imperium Brytyjskie i jest gotów osobiście zaangażować się na rzecz jego utrzymania oraz oddać potęgę Rzeszy temu celowi, jeżeli:

  1. jego postulaty kolonialne, które są ograniczone i mogą zostać zaspokojone drogą pokojową, spotkają się z zadośćuczynieniem, przy czym jest on gotów do określenia jak najodleglejszego terminu;
  2. jego zobowiązania wobec Włoch nie zostaną naruszone, tj. innymi słowy nie domaga się on od Anglii wyrzeczania się jej zobowiązań wobec Francji, a ze swej strony nie mógtby odsunąć się od swych zobowiązań włoskich;
  3. pragnie również podkreślić nieodwracalne postanowienie Rzeszy, by więcej nie popaść w zatarg z Rosją.

Führer jest gotów w takim razie zawrzeć porozumienie z Anglią, które nie tylko, jak już zaznaczono, zagwarantuje ze strony Niemiec istnienie Imperium Brytyjskiego w każdym wypadku, lecz także, o ile zajdzie potrzeba, zapewni Imperium Brytyjskiemu pomoc niemiecką, obojętne, gdzie taka pomoc byłaby wymagana. Następnie Führer byłby skłonny akceptować także rozsądne ograniczenie zbrojeń, odpowiadające nowemu położeniu i możliwe pod względem gospodarczym. W końcu Führer zapewnia ponownie, że nie interesuje się zagadnieniami zachodnimi i że zmiana granic na zachodzie nie wchodzi w grę; wzniesiony kosztem miliardów Westwall stanowi ostateczną granicę Rzeszy na zachodzie.

Jeśli Rząd Brytyjski rozważy te myśli, wynikną z tego skutki błogosławione dla Niemiec i także dla Imperium Brytyjskiego. Jeśli odrzuci te myśli, dojdzie do wojny. W żadnym wypadku Wielka Brytania nie wyszłaby z tej wojny wzmocniona, już ostatnia wojna to udowodniła.

Führer powtarza, że jest człowiekiem wielkich i jego samego zobowiązujących decyzji i że to jest jego ostateczna oferta. Natychmiast po rozstrzygnięciu problemu niemiecko-polskiego wystąpi wobec rządu brytyjskiego z propozycjami.

Tłum. H. Batowski


Źródło:
H. Batowski, Agonia pokoju i początek wojny (sierpień-wrzesień 1939), Poznań 1969, s. 187-189.

Powrót do wykazu chronologicznego