1939 r., sierpień 20, Berlin

Depesza kanclerza Rzeszy Niemieckiej Adolfa Hitlera do sekretarza generalnego KC WKP/b/ Józefa Stalina w sprawie przyspieszenia wizyty ministra Joachima von Ribbentropa w Moskwie

Bardzo pilne!

Pan Stalin, Moskwa.

1. Szczerze cieszę się z podpisania niemiecko-sowieckiej umowy gospodarczej, która jest pierwszym krokiem do nowego uregulowania stosunków niemiecko-sowieckich.
2. Zawarcie ze Związkiem Sowieckim paktu o nieagresji oznacza dla mnie ustalenie niemieckiej polityki w dłuższej perspektywie czasowej. Niemcy wracają w ten sposób do linii politycznej, która w minionych stuleciach przyniosła obydwu państwom korzyści. Dlatego Rząd Rzeszy zdecydowany jest w takim wypadku wyciągnąć wszelkie wnioski z tak daleko idącej zmiany.
3. Zgadzam się na przekazany mi przez Pańskiego ministra spraw zagranicznych, pana Mołotowa, projekt paktu o nieagresji, uważam jednak za konieczne, by związane z nim sprawy zostały jak najszybciej wyjaśnione.
4. Sprawy dotyczące dodatkowego protokołu, którego życzy sobie Rząd Związku Sowieckiego, mogą według mojego przekonania zostać w sposób zasadniczy i w jak najkrótszym czasie wyjaśnione, jeżeli w Moskwie rozmowy na ten temat prowadził będzie odpowiedzialny niemiecki mąż stanu. Rząd Rzeszy nie widzi innej możliwości opracowania i ustalenia w krótkim czasie treści dodatkowego protokołu.
5. Napięcie między Niemcami a Polską stało się nie do zniesienia. Postawa Polski wobec wielkiego mocarstwa jest tego rodzaju, że w każdej chwili może nastąpić kryzys. W obliczu tej bezczelności Niemcy są zdecydowane strzec wszystkimi środkami interesów Rzeszy.
6. Moim zdaniem, z uwagi na zamiar obydwu państw uregulowania na nowo swoich stosunków celowe byłoby nie tracić czasu. Dlatego proponuję Panu raz jeszcze, aby przyjął Pan mojego ministra spraw zagranicznych we wtorek 22 sierpnia, najpóźniej w środę 23 sierpnia. Minister spraw zagranicznych Rzeszy ma najszersze pełnomocnictwa, aby ustalić treść i podpisać zarówno pakt o nieagresji, jak i protokół. Ze względu na międzynarodową sytuację pobyt ministra spraw zagranicznych Rzeszy w Moskwie dłużej niż jeden dzień, najwyżej dwa dni, jest niemożliwy. Cieszyłbym się, gdybym otrzymał szybko Pańską odpowiedź.

Adolf Hitler

Tłum. z ros. E. Kozłowski

Źródło:

Agresja sowiecka na Polskę 17 września 1939 r. w świetle dokumentów. Red. nauk. E. Kozłowski , t. 1, Geneza i skutki agresji, Warszawa 1994, s. 79-80.

Powrót do wykazu chronologicznego